Devlet Memurlarının Yarı Zamanlı Çalışma Hakkı

Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkı Kanuni Gerekçesi

Devlet memurlarının yarım zamanlı çalışma hakkı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 43. maddesi ve 104. maddesinin (F) fıkrasına dayanmaktadır. Kanun koyucu, doğum yapan veya evlat edinen memurlara, çocuklarının bakımı ve aile bütünlüğünün korunması amacıyla belirli bir dönemde haftalık çalışma saatlerinin normal sürenin yarısı kadar düzenlenmesini talep etme hakkı tanımıştır.

Devlet Memurunun Yarım Zamanlı Çalışma Hakkı İçin Şartlar Nelerdir?

Yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanabilmek için temel şartlar şunlardır:

• Doğum veya Evlat Edinme: Memurun doğum yapmış olması veya bir küçüğü evlat edinmiş olması gerekir.

• İzin Sürelerinin Tamamlanması: Doğum sonrası analık izninin, 104. maddenin (F) fıkrası uyarınca kullanılan (birinci doğumda 2, ikinci doğumda 4, sonraki doğumlarda 6 ay süreli) yarım gün çalışma izninin veya babalık izninin bitmiş olması gerekmektedir.

• Çocuğun Hayatta Olması: 104/F maddesi kapsamındaki haklar için çocuğun hayatta olması şartı aranmaktadır.

• Talep: Memurun bu hakkı kullanmak için idareye başvuruda bulunması esastır.

• 
  

Yarım Zamanlı Çalışma Hakkından Hangi Memurlar Faydalanabilir?

657 sayılı Kanun kapsamında görev yapan asil memurlar bu haktan faydalanabilir. Yargı kararları (Samsun 1. İdare Mahkemesi), teknisyen gibi kadrolarda görev yapan sözleşmeli personel statüsündeki çalışanların da bu haktan yararlanabileceğini vurgulamıştır. Ayrıca, bir küçüğü evlat edinen memurlar da (Ankara BİM 3. İDD) bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Yarım Zamanlı Çalışma Hakkından Faydalanamayacak Memurlar Kimlerdir?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun (2024/52) kararına göre, 657 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca açıktan vekil olarak atanan (vekil ebe/hemşire vb.) personel, memurlara tanınan mazeret ve doğum izinlerinden (dolayısıyla yarım zamanlı çalışma hakkından) yararlanamamaktadır. Bu personelin izin hakları yıllık izinle sınırlandırılmıştır.

Doğum Nedeniyle Yarım Zamanlı Çalışan Memurun Maaş Ödemesi Nasıl Olur?

657 sayılı Kanun'un Ek 43. maddesi uyarınca, yarım zamanlı çalışmaya başlayan memura, çalışmaya başladığı tarihi izleyen ay başından itibaren; mali haklar ile sosyal yardımlarına ilişkin her bir ödeme unsurunun (maaş, ek ödemeler vb.) yarısı esas alınarak ödeme yapılır.

Yarım Zamanlı Çalışan Memurun Derece Kademe İlerlemesi Nasıl Olur?

Yarım zamanlı çalışma dönemindeki hizmet süreleri, derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi için aranan süreler açısından yarım olarak dikkate alınır. Yani, bu statüde geçen iki yıllık çalışma, kıdem ve intibak açısından bir yılmış gibi hesaplanır.

Yarım Zamanlı Başvurunun Süresi Var Mıdır?

Kanun metni, hakkın kullanım başlangıcını analık, babalık veya 104/F maddesindeki izinlerin bitimi olarak belirlemiştir. Yargı kararlarında (Manisa 1. İdare Mahkemesi), bu hakkın kullanımına ilişkin usul ve esasları belirleyen bir Cumhurbaşkanlığı düzenlemesi henüz yapılmamış olsa dahi, memurun kanunen tanınan bu hakkı her zaman talep edebileceği ve idarenin bu talebi reddedemeyeceği belirtilmiştir.

Kadın ve Erkek Memurların Yarım Zamanlı Çalışma Dönemi Ne Kadardır?

• Kadın Memurlar: Doğum sonrası analık izninin veya 104/F maddesindeki süreli yarım gün çalışma hakkının bitiminden itibaren, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar bu hakkı kullanabilirler.

• Erkek Memurlar: Eşi doğum yapan erkek memurlar, babalık izninin bitiminden itibaren aynı şekilde çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar yarım zamanlı çalışma talep edebilirler.

  
  

Yarım Zamanlı Doğum İzninde Aylıksız İzin veya Refakat İznine Ayrılmak Mümkün Müdür?

Yanıtlarda yarım zamanlı çalışma ile refakat izninin birleştirilmesine dair doğrudan bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak 657 sayılı Kanun'un 108/B maddesi uyarınca doğum yapan memura 24 aya kadar aylıksız izin hakkı tanındığı ve yargı kararlarında (Danıştay 5. Daire) bu iznin doğum tarihinden itibaren kullanılabileceği vurgulanmıştır. Yarım zamanlı çalışma hakkı ile aylıksız izin hakkı arasında bir tercih veya geçiş imkanı kanuni sınırlar dahilinde mümkündür.

Memuriyetten Önce Doğan Çocuk İçin Yarım Gün Çalışma Hakkı Kullanılabilir Mi?

İlgili yönetmeliğin 17. maddesi gereği memur talebi üzerine bu haktan faydalanabilir.

Yarım Zamanlı Çalışma Süresi Nasıl Belirlenir?

Yarım zamanlı çalışma süresi, memurun haftalık normal çalışma saatinin (genellikle 40 saat) yarısı (20 saat) olarak düzenlenir.

• Haftalık çalışma günü 3 günden az olamaz.

• Günlük 3 saatten az veya 8 saatten fazla çalışılamaz.

  
  

Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanılmasında Kadın Memura Süt İzni Verilebilir Mi?

657 sayılı Kanun'un Ek 43. maddesi açıkça, yarım zamanlı çalışma hakkını kullanan memura ayrıca süt izni verilmeyeceğini hükme bağlamıştır.

Yarım Zamanlı Çalışma Hakkını Her İki Eş de Kullanabilir Mi?

Yanıtlarda her iki eşin aynı anda veya sırayla bu hakkı kullanıp kullanamayacağına dair somut bir bilgi yer almamaktadır. Ancak kanun metni hem doğum yapan memura hem de eşi doğum yapan memura bu hakkı ayrı ayrı tanımıştır.

Konuyla İlgili Güncel Mahkeme Kararları:

1. Manisa 1. İdare Mahkemesi, E. 2023/176 , 07.03.2023: Cumhurbaşkanlığı tarafından usul ve esaslar belirlenmemiş olsa dahi, kanunla tanınan yarım zamanlı çalışma hakkının engellenemeyeceğine ve başvurunun reddinin hukuka aykırı olduğuna dair yürütmeyi durdurma kararı.

2. Samsun 1. İdare Mahkemesi, E. 2023/622 , 02.08.2023: Mevzuat düzenlemesi eksikliği gerekçe gösterilerek yarım zamanlı çalışma talebinin reddedilemeyeceği, sözleşmeli personelin de bu haktan yararlanabileceği yönünde karar.

3. Ankara BİM 3. İdari Dava Dairesi, E. 2017/2693, K. 2018/3814 : Evlat edinen memurun yarım zamanlı çalışma hakkının idarece kısıtlanamayacağına dair onama kararı.

4. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/52, K. 2024/42 , 03.10.2024 (İkincil Kaynak): Vekil ebe ve hemşirelerin 657 sayılı Kanun'un 104. maddesi kapsamındaki doğum ve mazeret izinlerinden yararlanamayacağına dair kesinleşmiş karar.

5. Danıştay 12. Daire, E. 2019/7405, K. 2023/3621 , 20.06.2023: Eşi doğum yapan erkek memurun aylıksız izin hakkının emredici olduğu ve idarenin bu konuda bağlı yetki içinde bulunduğuna dair bozma kararı.

Detaylı soru ve danışmanlık için iletişim bölümünden tarafımıza ulaşabilirsiniz.

Korkmaz Hukuk Bürosu