Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshinin İptali Davası

Uzman Erbaş Nasıl Olunur? Danıştay 12. Dairesi'nin 19.12.2023 tarihli, 2020/651 E., 2023/6856 K. sayılı kararına göre, önceden Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde istihdam edilen sözleşmeli er veyahut erbaşların uzman erbaşlığa başvuru yapmasında bir sakınca bulunmamaktadır. Kendi istekleri üzerine sözleşmelerini feshedenler başvuru yapabileceği gibi, 3 yıl görev yapanlar açısından sözleşmelerinin feshine gerek olmaksızın başvuru imkanı bulunmaktadır; sözleşmeleri devam ederken uzman erbaşlığa başvuru yapmaları halinde sözleşmeleri kendiliğinden son bulmaktadır. (İkincil kaynak olarak sunulan) Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nin 27.11.2020 tarihli, 2019/3503 E., 2020/3388 K. sayılı kararına göre, uzman erbaş alım sınavlarında başarılı olmak ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması gerekmektedir.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Uzatılması İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nin 30.10.2019 tarihli, 2018/3154 E., 2019/1843 K. sayılı kararına göre sözleşme yenileme şartları şunlardır: Taahhüt edilen sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici görevdekiler için altı ay) hizmet süresini uzatmak istediğine dair dilekçe ile müracaat etmek, alınan son sicil notunun tam notun yüzde altmış (%60) ve yukarısında olması, fiili kadroda münhal bulunması ve Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olunmasıdır. Danıştay 12. Dairesi'nin 06.06.2024 tarihli, 2021/5625 E., 2024/2924 K. sayılı kararında, idarenin sözleşme yenileme konusunda takdir yetkisi bulunduğu, bu yetkinin personelin mesleki safahatı, sözleşme dönemi içindeki disiplin ve başarı durumu, mesleki performansı ve askerlik mesleğine uyum sağlayıp sağlamadığı gibi objektif ölçütlere göre kullanılması gerektiği vurgulanmıştır.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshi ve Personel Tarafından Feshi Danıştay 12. Dairesi'nin 08.04.2025 tarihli, 2021/6074 E., 2025/1797 K. sayılı kararına göre, sözleşme bitimine üç ay kala yenileme isteğini belirten dilekçe vermeyen veya kendi isteğiyle ayrılmak isteyen personelin sözleşmeleri feshedilmektedir.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin İdare Tarafından Feshi İdare tarafından fesih işlemleri 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi ve Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesine dayanmaktadır. Kararlarda yer alan fesih sebeplerinden bazıları şunlardır:

• Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması (Danıştay 12. Dairesi, 17.06.2021 tarihli, 2019/7274 E., 2021/3975 K.).

• Uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ve kullanmak (Danıştay 12. Dairesi, 27.09.2023 tarihli, 2022/395 E., 2023/4500 K.).

• Toplumun genel ahlak yapısına aykırı, TSK'nın itibarını zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 07.11.2022 tarihli, 2022/1773 E., 2022/3137 K.).

• Aşırı borçlanmayı alışkanlık haline getirmek (Danıştay 12. Dairesi, 16.05.2023 tarihli, 2020/5294 E., 2023/2573 K.).

• Mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde 7 gün ve daha uzun süre göreve gelmemek (Danıştay 12. Dairesi, 14.05.2025 tarihli, 2022/3875 E., 2025/2424 K.). (İkincil kaynak olarak sunulan) Danıştay 12. Dairesi'nin 25.05.2021 tarihli, 2021/3876 E., 2021/3066 K. sayılı kararına göre, hakaret gibi şeref ve haysiyeti kırıcı suçlardan veya taksirli suçlar hariç 30 günden fazla hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren suçlardan alınan cezalar (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kararı verilse dahi) fesih nedenidir. Yine (ikincil kaynak) Danıştay 12. Dairesi'nin 18.01.2024 tarihli, 2020/902 E., 2024/91 K. sayılı kararına göre taksirli suçlardan altı ay veya daha fazla hapis cezası almak fesih sebebidir.

Sağlık Nedeniyle Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshi Danıştay 12. Dairesi'nin 29.05.2025 tarihli, 2022/825 E., 2025/2827 K. sayılı kararına göre, 3269 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca hava değişimi ve istirahat süresi son bir yıl içerisinde üç ayı geçenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Ancak görev esnasında meydana gelen kaza gibi durumlar istisna kapsamında değerlendirilmektedir. (İkincil kaynak olarak sunulan) Danıştay 12. Dairesi'nin 12.10.2021 tarihli, 2020/734 E., 2021/4748 K. sayılı kararında, depresif nöbet gibi ruh ve sinir hastalıkları nedeniyle alınan hava değişimi sürelerinin de bu üç aylık kapsama girdiği belirtilmiştir.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshinin İptali Davası Nedir? İncelenen yargı kararlarına göre bu dava; idare tarafından tesis edilen sözleşme feshi veya sözleşme yenilememe işlemlerinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, işlemin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle açılan idari davadır.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshinin İptali Davasında Süre Danıştay 12. Dairesi'nin 13.07.2023 tarihli, 2019/2535 E., 2023/3846 K. sayılı ve 08.04.2025 tarihli, 2021/6074 E., 2025/1797 K. sayılı kararlarına göre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca dava açma süresi 60 gündür. Bu süre, idari işlemin yazılı bildirim tarihinden veya işlemin niteliği gereği öğrenilme tarihinden (örneğin terhis tarihi) itibaren başlamaktadır.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshinin İptali Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme ile Davalı Görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. İstinaf mercii Bölge İdare Mahkemeleri, temyiz mercii ise Danıştay'dır (Danıştay 12. Dairesi, 08.04.2025 tarihli, 2021/6074 E., 2025/1797 K.). Yetkili mahkeme hususunda Danıştay 12. Dairesi'nin 26.04.2022 tarihli, 2022/1916 E., 2022/2406 K. sayılı kararına göre; 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir. Bu tür uyuşmazlıklarda hak kayıplarının önüne geçmek ve usul kurallarını doğru işletmek adına bir İZMİR İDARE AVUKATI ile çalışılması hukuki süreçte önem arz edebilmektedir. Davalı idare, personelin görev yaptığı birliğe göre değişmekle birlikte kararlarda Jandarma Genel Komutanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Valilik davalı makamlar olarak yer almıştır.

Uzman Erbaş Sözleşmesinin Feshinin İptali Davası Danıştay ve AYM Kararları Rapor kapsamındaki uyuşmazlıkların çözümünde en belirleyici içtihat, Anayasa Mahkemesi'nin 01.06.2022 tarihli ve E:2022/4, K:2022/64 sayılı iptal kararıdır. Bu kararla, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. ve 19. maddelerinde yer alan "kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlemler, çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir" ibareleri iptal edilmiştir. İptal gerekçesi olarak, kamu hizmetlerinde kalma hakkına ilişkin bir konuda yasal çerçeve çizilmeden düzenlemenin yönetmeliğe bırakılmasının Anayasa'nın 13. ve 70. maddelerine aykırı olması gösterilmiştir. Karar 10.03.2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Danıştay 12. Dairesi, istikrarlı kararlarında (örneğin; 14.05.2025 tarihli, 2022/3875 E., 2025/2424 K.; 22.05.2025 tarihli, 2022/4701 E., 2025/2640 K.; 27.06.2024 tarihli, 2021/2389 E., 2024/3202 K.), Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca AYM iptal kararlarının bağlayıcı olduğunu vurgulamıştır. Danıştay, iptal edilen kanun hükmüne dayanılarak hazırlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesine (kendisinden istifade edilememe, mazeretsiz 7 gün göreve gelmeme vb.) dayanılarak tesis edilen fesih işlemlerinin yasal dayanağının ortadan kalktığını ve bu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığını belirterek iptal kararları vermiştir.

Ayrıca, güvenlik soruşturması nedeniyle yapılan fesihlerde, Anayasa Mahkemesi'nin 19.02.2020 tarihli ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararıyla 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci fıkrasının iptal edilmesi sebebiyle, bu kanuna dayanılarak elde edilen kişisel verilere istinaden tesis edilen fesih işlemleri de Danıştay tarafından hukuka aykırı bulunmuştur (Danıştay 12. Dairesi, 17.06.2021 tarihli, 2019/7274 E., 2021/3975 K.).