Tüketici Senedi, Mağazaya Senet Vermek

Günümüzde birçok vatandaşın mobilya, ev aleti ve birçok alışverişini mağazalardan senet imzalayarak (senet vererek) alışveriş yaptığı bilinmektedir. Kredi kartı kullanmadan taksitle alışveriş imkanı sağlayan bu yöntemde tüketicilerin kafasında birden soru oluşmaktadır. İmzalanan senetler başka bir amaç için kullanılabilir mi, borcu ödesek bile icra takibine konu olur mu gibi soruların cevaplarını yazımızda bulabilirsiniz.

1. Tüketici Senedi Nedir? Mağazaya Senet Vermek

Tüketici senedi, tüketici işlemleri nedeniyle tüketicinin borçlanması amacıyla düzenlenen kıymetli evraktır. TKHK m. 4/5 uyarınca, tüketici işlemlerinde kıymetli evrak düzenlenecekse, bu senetlerin mutlaka nama yazılı olması ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı düzenlenmesi zorunludur. Bu tanım ve zorunluluk, tüketicinin zayıf taraf olarak korunması amacına hizmet etmektedir.

2. Tüketici Senedinin Özellikleri Nelerdir?

Tüketici senetlerinin geçerliliği sıkı şekil şartlarına bağlanmıştır. Kanuni düzenlemeye göre bu senetlerin temel özellikleri şunlardır:

• Nama Yazılı Olma Zorunluluğu: Senetler emre yazılı düzenlenemez.

• Taksitli Ödeme Şartı: Her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı senet düzenlenmelidir.

• Geçersizlik Müeyyidesi: Bu şartlara aykırı olarak düzenlenen (örneğin tek bir emre yazılı senet) kıymetli evraklar tüketici yönünden geçersizdir.

• İbare Zorunluluğu: Senedin tüketici işlemi kapsamında verildiğine dair bir ibare içermesi, senedin niteliğinin tayini açısından önem arz eder

3. Nama Yazılı Tüketici Senetlerinin Devri ve Defiler

Nama yazılı tüketici senetlerinin devri, TTK m. 647 ve TBK m. 188 uyarınca alacağın temliki hükümlerine tabidir. Bu durumun en önemli hukuki sonucu, tüketicinin temel ilişkiden kaynaklanan (malın teslim edilmemesi, ayıplı olması, bedelin ödenmiş olması vb.) tüm def'ilerini senedi devralan üçüncü kişilere karşı da ileri sürebilmesidir. Yargı kararlarında belirtildiği üzere, nama yazılı senet üzerinde yapılan ciro alacağın temliki sonuçlarını doğurur ve senedi temellük edene karşı keşideci her türlü def'ini ileri sürebilir Bu süreçlerin takibinde bir İzmir Avukat desteği almak, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritiktir.

4. Karşılığı Ödenen Tüketici Senedinin Başka Bir Kişiye Devredilmesi

Tüketici tarafından bedeli ödenmiş olmasına rağmen iade edilmeyen ve üçüncü kişilere (örneğin bankalara veya faktoring şirketlerine) devredilen senetler konusunda tüketici korunmaktadır. Yargıtay, gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi kapsamında verilen senetlerin bedeli ödenmesine rağmen bankaya temlik edilmesi durumunda, tüketicinin satıcıya karşı ileri sürebileceği "bedelsizlik" def'ini bankaya karşı da kullanabileceğine hükmetmiştir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi-2023/3234-2024/1810 -04.06.2024).

5. Karşılığı Ödenen Tüketici Senedi Nedeniyle Menfi Tespit Davası

Tüketici, ödediği veya kanuna aykırı düzenlendiği için geçersiz olan senet nedeniyle İİK m. 72 uyarınca borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Özellikle emre yazılı düzenlenen senetlerin TKHK m. 4/5 uyarınca geçersiz olması nedeniyle açılan davalarda, mahkemeler tüketicinin borçlu olmadığının tespitine ve senedin iptaline karar vermektedir (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi-2023/2985-2024/1071 -11.03.2024).

7. Görevli ve Yetkili Mahkeme

TKHK m. 73 ve m. 83/2 uyarınca, tüketici işlemlerinden doğan her türlü uyuşmazlıkta, diğer kanunlarda aksine düzenleme olsa dahi Tüketici Mahkemeleri görevlidir. Taraflardan birinin tüketici olması, işlemin tüketici işlemi sayılması için yeterlidir ve bu durum göreve ilişkin emredici bir kuraldır Yetkili mahkeme ise davalının yerleşim yeri mahkemesidir.