Soybağının Tespiti Davası, Soybağının Kurulması

Soybağı Nedir?

Soybağı, birbirinin soyundan gelen kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Bu kavram içerisinde kan bağının yanında hukuki münasebetin de bulunması, diğer bir ifadeyle kan bağının hukuk düzeninin aradığı koşullar içerisinde oluşması zorunludur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.11.2025 tarihli, 2025/6518 E., 2025/9427 K.; Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 02.10.2014 tarihli, 2014/5638 E., 2014/13838 K.). Soybağı, geniş anlamda bir kimse ile üstsoyu (ecdadı) arasındaki biyolojik ve doğal bağlantıyı; dar anlamda ise sadece çocuklar ile ana ve babaları arasındaki bağlantıyı ifade etmektedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.10.2018 tarihli, 2017/1927 E., 2018/1471 K.). Anayasa Mahkemesi kararına göre de soybağı, çocuk ile anne ve babası arasındaki biyolojik ve/veya hukuki bağlantıyı tanımlamaktadır (Anayasa Mahkemesi, 17.02.2016 tarihli Başvuru).

Soybağının Kurulması Nedir?

Soybağının kurulması, çocuk ile ebeveynleri arasındaki hukuki bağın kanunda öngörülen yollarla tesis edilmesidir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi uyarınca çocuk ile ana arasında soybağı doğumla; baba ile arasındaki soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur. Soybağı ayrıca evlat edinme yoluyla ve kısaca af kanunları olarak nitelendirilen, evlenme aktine dayanmayan birleşmelerden doğan çocukların neseplerinin düzeltilmesine ilişkin kanunlara göre de kurulabilmektedir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 18.02.2019 tarihli, 2018/16154 E., 2019/1526 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 14.05.2024 tarihli, 2023/6415 E., 2024/3372 K.).

Ana ile Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile ana arasındaki soybağı, herhangi bir hükme veya irade açıklamasına gerek bulunmadan doğumla kendiliğinden kurulur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.10.2023 tarihli, 2022/762 E., 2023/883 K.). Çocuğun annesi ile soybağı ilişkisinin kurulması için hükme gerek bulunmadığından, soybağının tesisi değil, yalnızca çocuğu doğuran kadının kim olduğunun tespiti dava konusu edilebilir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.11.2025 tarihli, 2025/6518 E., 2025/9427 K.). Türk Aile Hukukunda anne açısından tüp bebek ve kiralık anne olguları dışında soy sorunu söz konusu olmamaktadır (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 24.04.2017 tarihli, 2017/5789 E., 2017/3581 K.).

Baba ile Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile baba arasındaki kan bağına dayanan soybağı; ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.10.2023 tarihli, 2022/762 E., 2023/883 K.; Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 18.06.2018 tarihli, 2018/2898 E., 2018/4569 K.).

Babalık Karinesi ile Soybağı Kurulması

Türk Medeni Kanunu'nun 285. maddesinde düzenlenen babalık karinesi uyarınca, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır ve çocuk ile baba arasındaki soybağı kendiliğinden kurulur (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 18.06.2018 tarihli, 2018/2898 E., 2018/4569 K.; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.10.2025 tarihli, 2024/366 E., 2025/603 K.).

Sonradan Evlenme Yolu ile Soybağının Kurulması Türk Medeni Kanunu'nun 292. maddesi uyarınca, çocuk evlilik dışında doğmuş ve ana ile babası sonradan evlenmiş ise, evlilik dışında doğmuş olan bu çocuklar ana ve babasının evlenmesiyle kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olurlar (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.10.2023 tarihli, 2022/762 E., 2023/883 K.; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.10.2018 tarihli, 2017/1920 E., 2018/1432 K.). İkincil kaynaklardan elde edilen bilgilere göre; Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin 29.11.2012 tarihli, 2012/11789 E., 2012/13538 K. sayılı kararında, TMK'nın 292. ve devamı maddeleri uyarınca sonradan evlenme yolu ile kurulan soybağına itiraz davasının açılabileceği örneklendirilmiştir.

Tanıma Yolu ile Soybağının Kurulması

Tanıma; babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla soybağının kurulması yoludur (TMK m. 295). Tanıma, şahsa sıkı sıkıya bağlı bir hak olup bizzat baba tarafından kullanılmalıdır, vekil aracılığıyla yapılamaz. Ayrıca, çocuğun başka bir erkek ile soybağı bulunuyorsa, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanıma yapılamaz (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 22.04.2015 tarihli, 2015/1475 E., 2015/8342 K.; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.10.2018 tarihli, 2017/1920 E., 2018/1432 K.).

Babalık Hükmü ile (Mahkeme Yolu ile) Soybağının Kurulması

Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesine göre, evlilik haricinde doğan çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk, babaya; baba ölmüşse mirasçılarına karşı açacakları babalık davası ile isteyebilirler. Bu davanın açılabilmesi için çocuğun bir başka erkek ile soybağının bulunmaması gereklidir. Genetik babaya babalık davası açma hakkı tanınmamıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.10.2025 tarihli, 2024/366 E., 2025/603 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 22.04.2015 tarihli, 2015/1475 E., 2015/8342 K.). İkincil kaynaklardan elde edilen bilgilere göre; Babalık davası açma hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğundan, çocuğun ölümü durumunda mirasçıları tarafından babalık davası açılması mümkün değildir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.10.2023 tarihli, 2023/2647 E., 2023/4462 K.).

Soybağının Tespiti Davası Nasıl Açılır, Soybağının Tespiti Davalarında Yetkili Mahkeme

Türk Medeni Kanunu'nun 283. maddesine göre, soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır (Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 27.04.2015 tarihli, 2014/18987 E., 2015/6878 K.; Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 19.06.2015 tarihli, 2015/1628 E., 2015/6082 K.). İkincil kaynaklardan elde edilen bilgilere göre; Yetkili mahkemenin belirlenmesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 21. ve 22. maddelerine de atıf yapılmaktadır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 29.05.2014 tarihli, 2014/3217 E., 2014/8630 K.).

Soybağının Tespiti Davalarında Görevli Mahkeme

Soybağına ilişkin davalarda görevli mahkeme, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun'un 4. maddesi uyarınca Aile Mahkemesidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 04.10.2023 tarihli, 2022/762 E., 2023/883 K.; Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 19.04.2016 tarihli, 2015/9954 E., 2016/6281 K.). Ancak, soybağı kurulmasıyla ilgisi bulunmayan, gerçeğe aykırı beyanla baştan yanlış oluşturulan nüfus kaydının düzeltilmesi niteliğindeki davalarda görevli mahkeme 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 18.02.2019 tarihli, 2018/16154 E., 2019/1526 K.). İkincil kaynaklardan elde edilen bilgilere göre; TMK 282 ve devamı maddelerinde düzenlenen soybağı kurulması, soybağının reddi, babalık, tanıma ve tanımanın iptali gibi davaların tamamı Aile Mahkemesinin görev alanına girmektedir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 22.10.2013 tarihli, 2013/15775 E., 2013/13992 K.; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 03.07.2014 tarihli, 2014/6822 E., 2014/10573 K.).

Yabancıların Soybağı Kurulmasıyla İlgili Hükümler

İncelenen yargı kararlarında yabancıların soybağı kurulmasıyla ilgili doğrudan ve yeterli bir kaynak bulunmamaktadır. İkincil kaynaklardan elde edilen bilgilere göre; Yalnızca Anayasa Mahkemesi'nin 17.02.2016 tarihli kararında, yabancı mahkeme ilamlarının tenfizinin 2675 sayılı Kanun'un 38. ve 42. maddelerine tabi olduğu belirtilmiş olup, yabancıların soybağı kurulmasına ilişkin başkaca bir hüküm veya detay yer almamaktadır.