Nafakanın Kaldırılması Davası, Hangi Hallerde Nafaka Kalkar ?

Nafakanın Kaldırılması Davası

1. Yasal Dayanaklar

• Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 176/3: İrat biçiminde ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası; alacaklı tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden kalkar. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır.

• TMK m. 176/4: Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.

• TMK m. 328: İştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla sona erer. Ancak çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba eğitimi sona erinceye kadar bakmakla yükümlüdür (Yardım Nafakası).

• TMK m. 331: Durumun değişmesi halinde hakim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.

  
  

2. Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

• Yoksulluk Tanımı: Yargıtay, yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım gibi zorunlu harcamaları karşılayacak geliri olmayanları yoksul kabul etmektedir. Asgari ücret seviyesindeki gelir, yoksulluğu her zaman ortadan kaldırmaz ancak nafakanın indirilmesi sebebi olabilir.

• İspat Yükü: Nafakanın kaldırılmasını isteyen taraf, karşı tarafın yoksulluğunun bittiğini veya mali durumunun düzeldiğini ispatlamakla yükümlüdür.

• Görev ve Yetki: Görevli mahkeme Aile Mahkemesi, yetkili mahkeme ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 177).

  
  

NAFAKANIN KALDIRILMASI DAVASI NEDİR, NASIL AÇILIR? HANGİ HALLERDE NAFAKA KALKAR ?

Boşanma davası neticesinde hükmedilen nafakalar, ömür boyu sürecek mutlak birer yükümlülük değildir. Kanun koyucu, değişen hayat koşullarını gözeterek nafakanın kaldırılması veya uyarlanması imkanını tanımıştır. Özellikle İzmir Boşanma Avukatı desteğiyle yürütülen süreçlerde, mali durum araştırmasının titizlikle yapılması davanın kaderini belirlemektedir.

Nafakanın Kaldırılması Davası Nedir?

Nafakanın kaldırılması davası, mahkemece hükmedilen yoksulluk veya iştirak nafakasının, yasal şartların oluşması (yoksulluğun bitmesi, yeniden evlenme, reşit olma vb.) durumunda iptal edilmesi için açılan bir davadır.

Nafaka Hangi Hallerde Kaldırılır?

1. Kendiliğinden Kalkma: Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde dava açmaya gerek kalmaksızın nafaka son bulur.

2. Mahkeme Kararıyla Kaldırma:

   • Alacaklının bir başkasıyla fiilen evliymiş gibi yaşaması.

   • Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması (Örn: Düzenli ve yeterli bir işe girme).

   • Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi.

3. İştirak Nafakasında Reşitlik: Çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla iştirak nafakası son bulur.

   
   

Dava Açarken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Dava açılırken tarafların sosyal ve ekonomik durumları (SED) güncel verilerle ortaya konulmalıdır. İzmir Boşanma Avukatı aracılığıyla yapılacak bir başvuruda; SGK kayıtları, tapu bilgileri ve banka hesap hareketleri delil olarak sunulmalıdır. Unutulmamalıdır ki, "çoğun içinde az da vardır" kuralı gereği, mahkeme nafakayı tamamen kaldırmasa bile miktarında indirime gidebilir.

EMSAL YARGITAY KARARLARI

1. Asgari Ücret ve Yoksulluk: "Asgari ücret seviyesindeki bir gelir yoksulluğu ortadan kaldırmasa da mali durumun olumlu yönde değiştiği kabul edilerek nafaka indirilebilir." (Yargıtay 3. HD, 2010/12392 E.)

2. Yeniden Evlenme Etkisi: "Alacaklı tarafın yeniden evlenmesi halinde nafaka kendiliğinden kalkar, bu durumda davanın konusuz kaldığına hükmedilmelidir." (Yargıtay 3. HD, 2016/16058 E.)

3. Reşitlik ve İştirak Nafakası: "Müşterek çocuğun reşit olmasıyla iştirak nafakası kanun gereği kendiliğinden kalkar." (Yargıtay 3. HD, 2015/16857 E.)

4. Eksik İnceleme Bozma Sebebidir: "Davalının öğretmen olarak işe girdiği sabit olsa da, aldığı maaşın onu yoksulluktan kurtarıp kurtarmayacağı araştırılmadan karar verilemez." (Yargıtay HGK, 2014/100 E.)

5. Pazarcılık Yapan Eşin Durumu: "Davalının seyyar pazarcılık faaliyetine devam etmesi ve gelirinin zorunlu ihtiyaçları karşılamaması durumunda nafaka kaldırılamaz." (Yargıtay 3. HD, 2016/9025 E.)

6. Sigortalı İşe Girme: "Davalının sigortalı işe girmesi tek başına nafakanın kaldırılması için yeterli değildir; yaşam tarzı ve ekonomik koşullar birlikte değerlendirilmelidir." (Yargıtay 3. HD, 2010/1491 E.)

7. Eğitimi Devam Eden Ergin Çocuk: "Ergin olduğu halde eğitime devam eden çocuk için iştirak nafakası kalksa da yardım nafakası yükümlülüğü devam eder." (Yargıtay 3. HD, 2016/8859 E.)

8. Protokol ve Değişen Şartlar: "Boşanma protokolünde nafaka kararlaştırılmış olsa dahi, şartların olağanüstü değişmesi durumunda nafakanın indirilmesi veya kaldırılması talep edilebilir." (Yargıtay 3. HD, 2016/15863 E.)

9. Feragat Hakkı: "Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada nafakanın kaldırılması davasından feragat edebilir." (Yargıtay HGK, 2017/1046 E.)

10. Velayet Değişikliği: "Velayetin babaya geçmesi durumunda, anne lehine olan iştirak nafakasının velayet değişim tarihinden itibaren kaldırılması gerekir." (Yargıtay 2. HD, 2016/25466 E.)

    
    

Nafaka süreçlerinizde hak kaybına uğramamak için İzmir Boşanma Avukatı ile çalışmanız, delillerin toplanması ve usul işlemlerinin takibi açısından kritik önem taşımaktadır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 13.04.2017 tarihli, 2016/16058 E. ve 2017/5250 K. sayılı kararında; alacaklı tarafın yeniden evlenmesi halinde nafakanın kendiliğinden kalkacağı ve bu durumda davanın konusuz kaldığına hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İştirak nafakası yönünden ise TMK m. 328 gereği çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla nafaka son bulur. İkincil bilgi sağlayan Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 15.02.2016 tarihli, 2015/16857 E. ve 2016/1694 K. sayılı kararında, müşterek çocuğun reşit olmasıyla iştirak nafakasının kanun gereği kendiliğinden kalktığı açıkça teyit edilmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 28.11.2016 tarihli, 2016/9025 E. ve 2016/13464 K. sayılı ana inceleme kararında; tarafların mali durumlarında değişiklik olmadığı, davalının seyyar pazarcılık faaliyetine devam ettiği ve gelirinin zorunlu ihtiyaçları karşılamadığı anlaşıldığından yoksulluk nafakasının kaldırılması davasının reddedilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Dava Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar ve Emsal İçtihatlar

Nafakanın kaldırılması davalarında "çoğun içinde az da vardır" kuralı geçerlidir; mahkeme nafakayı tamamen kaldırmasa bile miktarında indirime gidebilir (TMK m. 176/4 ve m. 331). Bu kapsamda dikkat edilecek hususlar şunlardır:

• Asgari Ücret ve Gelir Değişikliğinin Etkisi: Asgari ücret seviyesindeki gelir yoksulluğu her zaman ortadan kaldırmaz ancak indirim sebebi olabilir. İkincil kaynak olan Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 04.10.2010 tarihli, 2010/12392 E. ve 2010/15623 K. sayılı kararında, davalının ölüm aylığı almaya başlaması üzerine, asgari ücret seviyesindeki gelirin yoksulluğu ortadan kaldırmasa da mali durumu olumlu yönde değiştirdiği kabul edilerek nafakanın indirilebileceği belirtilmiştir. Benzer şekilde, ikincil kaynak Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 16.02.2010 tarihli, 2010/1491 E. ve 2010/2283 K. kararı uyarınca, davalının sigortalı işe girmesi tek başına nafakanın kaldırılması için yeterli görülmemiş; yaşam tarzı ve ekonomik koşulların birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

• Eksik İnceleme Yasağı: İkincil bilgi sağlayan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 23.10.2015 tarihli, 2014/100 E. ve 2015/2344 K. sayılı kararında, davalının öğretmen olarak işe girdiği sabit olsa da, aldığı maaşın onu yoksulluktan kurtarıp kurtarmayacağı araştırılmadan karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır. Delillerin eksiksiz toplanması kuralı, ikincil kaynak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 09.02.2011 tarihli, 2010/680 E. ve 2011/39 K. kararında da yinelenmiş; tanıkların dinlenmesinden vazgeçilerek eksik inceleme ile hüküm kurulamayacağı belirtilmiştir.

• Velayet Değişikliği: İkincil kaynak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 19.01.2017 tarihli, 2016/25466 E. ve 2017/631 K. kararına göre, velayetin babaya geçmesi durumunda, anne lehine olan iştirak nafakasının velayet değişim tarihinden itibaren kaldırılması gerekmektedir.

• Eğitimi Devam Eden Ergin Çocuk (Yardım Nafakası): TMK m. 328 uyarınca çocuk ergin olsa da eğitimi sürüyorsa ebeveynin bakım yükümlülüğü devam eder. İkincil kaynak Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 03.11.2016 tarihli, 2016/8859 E. ve 2016/12440 K. kararında, ergin olduğu halde eğitime devam eden çocuğun asgari ücretle çalışması halinde dahi yardım nafakası yükümlülüğünün tamamen kalkmayacağı, ancak makul oranda indirim yapılması gerektiği ifade edilmiştir.

• Boşanma Protokolünün Etkisi: İkincil kaynak Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 03.04.2017 tarihli, 2016/15863 E. ve 2017/4475 K. kararında, boşanma protokolünde nafaka kararlaştırılmış olsa dahi, şartların olağanüstü değişmesi durumunda nafakanın indirilmesi veya kaldırılmasının talep edilebileceği hükme bağlanmıştır.

• Usul Kuralları (Feragat ve Tebligat): Dava sürecindeki usuli haklar da büyük önem taşır. İkincil kaynak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07.06.2017 tarihli, 2017/1046 E. ve 2017/1101 K. kararı uyarınca davacı, hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada nafakanın kaldırılması davasından feragat edebilir. Ayrıca, ikincil kaynak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 14.05.2018 tarihli, 2016/18346 E. ve 2018/6139 K. kararında vurgulandığı üzere, dava açılışında davalının adresinin doğru tespiti ve tebligatın usulüne uygun yapılması zorunludur; aksi halde usulsüz tebligatlar davanın aleyhe sonuçlanmasına yol açabilir.

Korkmaz Hukuk Bürosu