Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu ve Cezası: Kapsamlı Rehber
- Av. Yasin Korkmaz
- 19 May
- 4 dakikada okunur
Konut dokunulmazlığı, bireyin dış dünyadan arınmış, kendisini güvende hissettiği en mahrem alanının hukuk tarafından korunmasıdır. Bu hak, hem Anayasa hem de Türk Ceza Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Bu makalede, konut ve işyeri dokunulmazlığının ihlali suçunu tüm detaylarıyla inceleyeceğiz. İzmir ve çevresindeki davalarda profesyonel destek almak için bir İzmir Ceza Avukatı ile çalışmak, hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşır.
1. Konut Dokunulmazlığı Hakkı
1.1. Tanım
Konut dokunulmazlığı, kişinin devamlı veya geçici olarak yerleşmek ve barınmak amacıyla oturduğu yerlere, rızası dışında girilmemesini veya rızasıyla girdikten sonra oradan çıkılmamasını ifade eder. Yargıtay kararlarında konut; "kişilerin özel yaşam faaliyetlerini sürdürdüğü, dış dünyadan belirli engellerle ayrılmış yerler" olarak tanımlanır.
1.2. Hukuki Düzenleme
Konut dokunulmazlığı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 21. maddesinde "Kimsenin konutuna dokunulamaz" ifadesiyle temel bir hak olarak düzenlenmiştir. Suçun cezai karşılığı ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 116. maddesinde yer almaktadır.
2. Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu Ve Cezası
TCK md. 116/1 uyarınca; bir kimsenin konutuna veya eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
3. İşyeri Dokunulmazlığını İhlal Suçu Ve Cezası
TCK md. 116/2'ye göre; açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler (market, mağaza vb.) dışında kalan işyerleri ve eklentilerine rızasız girilmesi halinde, şikayet üzerine 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur.
4. Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunun Şartları
4.1. Konuta Kişinin Rızası Dışında Girilmesi
Suçun oluşması için failin, hak sahibinin rızası olmaksızın konuta girmesi gerekir. Kapının açık olması rıza anlamına gelmez. Hileli rıza (örneğin kendini görevli tanıtarak girmek) durumunda da suç oluşur.
4.2. Konuta Rıza İle Girdikten Sonra Konut Sahibin Rızası Hilafına Çıkılmaması
Kişi başlangıçta rıza ile girmiş olabilir; ancak hak sahibi "çık" dediği halde çıkmamakta ısrar ederse suçun bu seçimlik hareketi gerçekleşmiş olur.
5. Konut Dokunulmazlığı Suçunda Cezayı Artıran Nitelikli Haller
TCK md. 116/4 ve md. 119 uyarınca cezanın artırılmasını gerektiren haller şunlardır:
5.1. Cebir Ve Tehdit Kullanılması: Fiilin cebir veya tehdit ile işlenmesi halinde ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir. (Not: Cebir kişiye yönelik olmalıdır, kapı kırmak tek başına bu maddeyi oluşturmaz).
5.2. Geceleyin İhlal: Suçun gece vakti (güneşin batmasından 1 saat sonra başlayan dönem) işlenmesi halinde ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir.
5.3. Silah Kullanılması: TCK 119/1-a uyarınca ceza bir kat artırılır.
5.4. Kişinin Kendini Tanınmayacak Bir Hale Koyması: Maske takmak vb. durumlarda ceza bir kat artırılır.
5.5. Birden Fazla Kişi Tarafından: Suçun iştirak halinde işlenmesi artırım nedenidir.
5.6. Suç Örgütlerinin Korkutucu Etkisinin Kullanılması: Örgüt gücü kullanılarak işlenirse ceza artırılır.
5.7. Kamu Görevinin Sağladığı Güç Ve Nüfuzun Kullanılması: Memuriyet yetkisinin kötüye kullanılması ağırlaştırıcı sebeptir.
6. Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunda Şikayet
Suçun temel şekli şikayete tabidir. Ancak;
Fiilin gece vakti işlenmesi (TCK 116/4),
Cebir veya tehdit kullanılması,
Hırsızlık amacıyla işlenmesi (TCK 142/4) durumlarında şikayet aranmaz, resen soruşturma yapılır.
7. Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunda Soruşturma Ve Kovuşturma
7.1. Soruşturma
Cumhuriyet Savcılığı tarafından yürütülür. Şikayete tabi hallerde 6 aylık şikayet süresi mevcuttur.
7.2. Kovuşturma
Asliye Ceza Mahkemelerinde görülür. Uzlaştırma kapsamında olan suçlardandır (nitelikli haller hariç).
8. Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçunda Zamanaşımı
TCK md. 66/1-e uyarınca bu suç için dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
9. Verilebilecek Ceza Ve Yaptırımlar
9.1. Hapis Cezası: Suçun türüne göre 6 aydan 3 yıla (artırımlarla daha fazla) kadar hapis.
9.2. Adli Para Cezasına Çevirme: TCK 50 uyarınca kısa süreli hapis cezaları adli para cezasına çevrilebilir.
9.3. Erteleme: TCK 51 şartları varsa ceza ertelenebilir.
9.4. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): 2 yıl ve altı cezalarda CMK 231 uyarınca uygulanabilir.
Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu Yargıtay Kararları Özetleri
Yargıtay CGK, 2019/421 E.: Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun unsurlarını ve eklenti kavramını detaylı açıklar.
Yargıtay 2. CD, 2011/11366 E.: Gece vakti işlenen suçun şikayete tabi olmadığını, şikayetten vazgeçme ile düşme kararı verilemeyeceğini belirtir.
Yargıtay CGK, 2017/165 E.: İş yerinden uzaktaki deponun, üretim faaliyeti yoksa "işyeri" sayılamayacağına hükmetmiştir.
Yargıtay 2. CD, 2008/10196 E.: "Babanın haberi var" diyerek hileli rıza ile eve girilmesini suç saymıştır.
Yargıtay CGK, 2022/408 E.: Kepenk söküp cam kırmanın içeri girilmediği sürece "teşebbüs" aşamasında kalacağını vurgular.
Yargıtay CGK, 2011/461 E.: Kapı kırmanın maddi zarar olduğunu ancak konut ihlali suçunun özünde manevi/huzur zararı olduğunu belirtir.
Gaziantep BAM 6. CD, 2019/1579 E.: Kapı açık olsa dahi rıza yoksa (kar maskesi ve silahla giriş) suçun oluşacağını teyit eder.
Yargıtay CGK, 2012/1142 E.: Nitelikli hallerin (birden fazla kişi) varlığı durumunda suçun uzlaşmaya tabi olmadığını belirtir.
Yargıtay 2. CD, 2009/46223 E.: Tehdidin konuta girişi kolaylaştırmak için değil, içerideki kavgada kullanılmasının nitelikli hal (116/4) oluşturmayacağını açıklar.
Yargıtay 18. CD, 2016/13275 E.: Şiddetin ihlal amacı için araç olarak kullanılmaması durumunda temel ceza verilmesi gerektiğini vurgular.
Yargıtay 15. CD, 2016/1791 E.: Balkon camını kırarak içeri girip eşyalara zarar vermeyi konut dokunulmazlığı ihlali olarak onamıştır.
Yargıtay 18. CD, 2016/12539 E.: Kapıyı tekmeyle kırmanın "eşyaya yönelik" olduğu, kişiye yönelik olmadığı sürece "cebir" (116/4) sayılamayacağını belirtir.
Yargıtay 18. CD, 2015/15715 E.: Tarla içindeki keçi barınağının, ikametgah niteliği yoksa konut sayılamayacağına hükmetmiştir.
Yargıtay 18. CD, 2017/7882 E.: Kapıyı tekmeleme ve tehdit sözlerinin konuta girmeye yönelik icrai hareket (teşebbüs) olduğunu kabul eder.
Yargıtay CGK, 2014/418 E.: Metruk veya kimsenin yaşamadığı yerlerin konut dokunulmazlığı korumasından yararlanamayacağını belirtir.
İzmir ve çevresindeki davalarda profesyonel destek almak için bir İzmir Ceza Avukatı ile çalışmak, hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşır.
Korkmaz Hukuk Bürosu
Yorumlar