İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu (TCK m.184) Rehberi
- avyasinkorkmaz
- 25 Mar
- 4 dakikada okunur
Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesinde düzenlenen "İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu", plansız kentleşmenin önüne geçilmesi ve çevrenin korunması amacıyla ihdas edilmiştir. Bu makalede, suçun unsurları, yargılama süreci ve güncel Yargıtay içtihatları ışığında dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınacaktır. Özellikle karmaşıklaşan imar mevzuatı karşısında hak kaybına uğramamak için bir İzmir Ceza Avukatı desteği almak kritik önem taşımaktadır.
1. İmar Kirliliği Ve Yasal Tanımı
1.1. İmar Kirliliğinin Hukuki Açıdan Tanımı
İmar kirliliği, mevzuata aykırı yapılaşma yoluyla çevrenin estetik, sağlık ve düzeninin bozulmasıdır. TCK m.184, yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapılmasını cezai yaptırıma bağlamıştır.
1.2. Kaçak Yapılaşma Tanımı
Kaçak yapılaşma; yetkili mercilerden izin (ruhsat) alınmadan başlanan, ruhsatı olsa dahi ruhsat ve eklerine (projesine) aykırı devam edilen veya tamamlanan inşaat faaliyetlerini ifade eder.
1.3. İmar Kirliliğine ve Kaçak Yapılaşmanın Nedenleri
Hızlı nüfus artışı, göç, ekonomik yetersizlikler ve imar barışı beklentisi gibi unsurlar kaçak yapılaşmanın temel nedenleri arasındadır. Ancak hukuki açıdan bu nedenler birer "hukuka uygunluk nedeni" teşkil etmez.
1.4. Kaçak Yapılaşmanın Suç Olarak Düzenlenmesinde Korunan Hukuki Yarar
Bu suçla korunan hukuki yarar, Anayasa’nın 56. maddesinde düzenlenen "sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı" ile kamu düzenidir.
2. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Unsurları
2.1. Maddi Unsurlar
Fiil: Yapı ruhsatiyesi almadan bina yapmak veya yaptırmak ya da ruhsata aykırı bina inşa etmektir.
Konu: Suçun konusu "bina"dır. 3194 sayılı İmar Kanunu m.5’e göre bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebileceği yapılardır.
Yer: Suç, belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde (OSB, sit alanları vb.) işlenebilir. Mücavir alanlarda (özel rejim yoksa) bu suç oluşmaz (Yargıtay 4. CD, 2013/26431 E.).
2.2. Manevi Unsurlar
Bu suç kasten işlenebilir. Failin ruhsatsız olduğunu bilerek inşaata devam etmesi yeterlidir; özel bir saik aranmaz.
3. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Olarak Kabul Edilmeyen Faaliyetler
3.1. Bina İçerisinde Yapılan Bölümler
Binanın taşıyıcı sistemini etkilemeyen, dış görünüşü değiştirmeyen ve yeni alan kazandırmayan iç tadilatlar (oda bölme vb.) genellikle suç oluşturmaz.
3.2. Balkon Ve Terasların Kapatılması
Yargıtay uygulamasına göre, balkonun cam balkonla kapatılması gibi "bina" niteliği taşımayan ve statiği bozmayan işlemler imar kirliliği suçu kapsamında değerlendirilmemektedir.
3.3. Sabit Olmayan Geçici Baraka Ve Eklentiler
Temeli olmayan, taşınabilir nitelikteki konteyner veya basit baraka tarzı yapılar "bina" tanımına girmediği için suçun oluşmasına engeldir (Bursa BAM 6. CD, 2018/4747 E.).
3.4. Zaman İtibari ile 12.10.2004 Tarihinden Önceki Faaliyetler
TCK m.184, 12 Ekim 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce tamamlanmış yapılar nedeniyle ceza verilemez (TCK m.184/6).
4. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunun Cezası Ve Özel Hükümler
4.1. Etkin Pişmanlık (TCK m.184/5)
Kişinin ruhsatsız yapıyı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi (yıkması veya ruhsat alması) durumunda; kamu davası açılmaz, açılmışsa düşer, mahkumiyet varsa tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. Bu, sanık için en güçlü savunma aracıdır.
4.2. Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması (HAGB)
Suçun doğrudan maddi bir zarara yol açmadığı kabul edildiğinden, sabıkasız sanıklar için HAGB uygulanabilir. Ancak TCK 184/5'teki düşme kararı, HAGB'den daha lehedir.
4.3. Erteleme
Hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) mümkündür, ancak etkin pişmanlık hükümleri öncelikle değerlendirilmelidir.
5. İmar Kirliliğine Neden Olma Suçunda Soruşturma Ve Kovuşturma
5.1. Soruşturma
Genellikle belediyelerin "Yapı Tatil Zaptı" düzenleyerek Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmasıyla başlar.
5.2. Kovuşturma
Asliye Ceza Mahkemelerinde yürütülür. Mahkemece yerinde keşif yapılarak yapının "bina" vasfı ve "ruhsata aykırılık" durumu bilirkişi marifetiyle tespit edilir.
5.3. Zamanaşımı
Bu suçta olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır (TCK m.66/1-e). Süre, inşaatın bitiş tarihinden itibaren işlemeye başlar.
İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Yargıtay Kararları
Yargıtay 18. CD, 2016/209 E.: İtiraz merciinin HAGB incelemesinde sadece şekli değil, esasa ilişkin hukuki değerlendirme de yapması gerekir.
Yargıtay 4. CD, 2022/1140 E.: HAGB kararının kesinleşmesi ile denetim süresindeki suç tarihi arasında zamanaşımı durur.
Yargıtay 4. CD, 2013/32018 E.: İmar kirliliği suçunda kamunun doğrudan maddi bir zararı yoktur; HAGB için "eski hale getirme" şartı aranması hukuka aykırıdır.
Yargıtay CGK, 2012/20 E.: Etkin pişmanlık nedeniyle davanın düşmesi halinde sanık yargılama giderlerinden sorumlu tutulamaz.
Yargıtay 4. CD, 2013/26431 E.: Mücavir alanlarda işlenen fiiller TCK 184 kapsamında suç teşkil etmez.
Yargıtay 18. CD, 2017/2476 E.: Sit alanlarında dahi TCK 184/5 etkin pişmanlık hükmü uygulanabilir.
Yargıtay 4. CD, 2011/1502 E.: Temyiz aşamasında sunulan yıkım belgesi, TCK 184/5 uyarınca bozma nedenidir.
Yargıtay 4. CD, 2010/17162 E.: Zarar kavramı somut maddi zarar olup, imar kirliliği bu kapsamda değildir.
Yargıtay 4. CD, 2013/24244 E.: Kendi arsasına bina yapan sanıkta kamusal zarar oluşmadığından HAGB tartışılmalıdır.
Yargıtay 4. CD, 2012/20590 E.: Belediye yazısıyla sabit olan yıkım işlemi, etkin pişmanlık kapsamında davanın düşmesini gerektirir.
Yargıtay 4. CD, 2022/9300 E.: İdare mahkemesince iptal edilen para cezası ve failin tespiti ceza davasını etkiler.
Yargıtay 4. CD, 2012/31689 E.: TCK 184/5'ten yararlanılmaması, HAGB'nin ayrıca değerlendirilmesine engel değildir.
Yargıtay 4. CD, 2011/8388 E.: İlave depo ve tuvalet yapımı gibi eklentilerde maddi zarar yokluğu gözetilmelidir.
Yargıtay 4. CD, 2011/15179 E.: HAGB kararı verilirken "ruhsat alma" gibi bir ön koşul (taksitlendirme dışında) yüklenemez.
Yargıtay 5. CD, 2021/934 E.: Yapı Kayıt Belgesi alınması, TCK 184/5 anlamında hukuka aykırılığı ortadan kaldırır.
İmar Kirliliğine Neden Olma Suçu Savunma Dilekçesi
[İlgili Asliye Ceza Mahkemesi]’
DOSYA NO :
SANIK : [Ad Soyad]
KONU : Esas hakkındaki savunmalarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
Hakkımda imar kirliliğine neden olma suçundan dava açılmışsa da; suça konu yapı 3194 sayılı Kanun m.5 anlamında "bina" vasfında değildir. Yapı, temelsiz ve taşınabilir bir konteyner niteliğindedir.
Ayrıca, ekte sunduğumuz [Tarih] tarihli Yapı Kayıt Belgesi ile söz konusu yapı hukuki statü kazanmıştır. Yargıtay 5. CD'nin 2021/934 E. sayılı kararı uyarınca, Yapı Kayıt Belgesi TCK 184/5 anlamında sonuç doğurmaktadır.
Suçun maddi unsurları oluşmadığından beraatime, mahkeme aksi kanaatte ise TCK 184/5 uyarınca davanın düşmesine karar verilmesini talep ederim.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle beraatime/düşme kararı verilmesini talep ederim.. [Tarih]
Dilekçe bilgi amaçlı sunulmuştur, mutlaka bir avukattan hukuki profesyonel destek almanızı tavsiye ederiz. İzmir Ceza Avukatı
Korkmaz Hukuk Bürosu
Yorumlar