Aylıktan Kesme Disiplin Cezasına Karşı Yapılabilecekler

Memura Aylıktan Kesme Disiplin Cezasına Karşı Yapılabilecekler

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 135. maddesi uyarınca, disiplin amirleri tarafından verilen aylıktan kesme cezasına karşı idari ve yargısal olmak üzere iki temel yol bulunmaktadır:

• İdari İtiraz Yolu: Cezanın ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir. İtiraz mercileri, itirazın kendilerine intikalinden itibaren 30 gün içinde karar vermek zorundadır.

• İtirazın Sonuçları: İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler. Ancak itiraz üzerine, itiraz edilen cezadan daha ağır bir ceza verilmesi (aleyhe düzeltme yasağı) kanunen yasaklanmıştır.

• Yargı Yolu: Aylıktan kesme cezasına karşı doğrudan veya itirazın reddi üzerine idari yargıda (İdare Mahkemesi) iptal davası açılabilir.

  
  

2. Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Verilebilecek Haller

Yargı kararlarına ve 657 sayılı Kanun’un 125/D maddesine göre, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası (1-3 yıl süreyle) şu hallerde verilebilir:

• Çıkar Sağlamak: Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak (125/D-c).

• Belge ve Raporlarda Sahtecilik: Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek (125/D-f).

• Hakaret ve Tehdit: Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşlarına veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek (125/D-l).

• Görevi Kasten Yapmamak: Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak (125/D-n).

• Ayrımcılık Yapmak: Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, din ve mezhep ayrımı yapmak; kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak (125/D-ı).

• Küçük Düşürücü Davranışlar: Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak (125/D-d).

• Mal Bildirimi: Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak (125/D-j).

  
  

Özel Durum: Memur, öğrenim durumu itibarıyla yükselebileceği kadronun son kademesinde ise, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yerine brüt aylığının 1/4’ü ile 1/2’si arasında kesinti yapılır.

3. İtiraz Yolları ve Usulü

Disiplin cezalarına karşı itiraz süreci 657 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerle düzenlenmiştir:

• Yetkili Merciler: Aylıktan kesme cezasına karşı Disiplin Kurulu’na; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı ise Yüksek Disiplin Kurulu’na itiraz edilir.

• Süreler: İtiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür. Son günün resmi tatile rastlaması durumunda süre, tatili takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar uzar.

• Yetki Unsuru: En üst disiplin amiri (Bakan, Müsteşar vb.) tarafından verilen aylıktan kesme cezalarına karşı itirazların, ilgili kurumun merkez disiplin kurulunca görüşülmesi zorunludur. Yetkisiz bir kurul tarafından verilen ret kararları hukuka aykırılık teşkil eder.

  
  

4. Dava Yoluyla İtiraz ve Yargısal Süreç

Disiplin cezalarının iptali istemiyle açılacak davalarda aşağıdaki usul kuralları geçerlidir:

• Dava Açma Süresi: İdari dava açma süresi genel olarak 60 gündür. Eğer idari itiraz yolu kullanılmışsa, itirazın reddine ilişkin kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır. İtirazın zımnen reddi (30 gün içinde cevap verilmemesi) durumunda süre yeniden başlar.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Davalar, işlemin tesis edildiği yerdeki İdare Mahkemesi’nde açılır.

• Yargılama Aşamaları: İdare Mahkemesi kararlarına karşı Bölge İdare Mahkemesi’ne istinaf başvurusu yapılabilir. İstinaf dairesinin kararına karşı ise Danıştay nezdinde temyiz yolu açıktır.

• İptal Gerekçeleri: Yargı kararlarında; disiplin kurulunun soruşturma dosyasını iade etme yetkisinin bulunmaması, yetkisiz makam tarafından ceza verilmesi, fiilin delilleriyle tam olarak sübut ermemesi veya ceza maddesinin açıkça belirtilmemesi iptal gerekçesi olarak kabul edilmektedir.

5. Ek Bilgiler

• Tekerrür Hali: Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren bir fiilin, cezanın özlük dosyasından silinme süresi dolmadan tekrar işlenmesi durumunda, bir derece ağır ceza (örneğin devlet memurluğundan çıkarma) uygulanabilmektedir.

• Savunma Hakkı: Disiplin cezası tesis edilmeden önce memurun savunmasının alınması anayasal bir zorunluluktur; savunma hakkı tanınmadan verilen cezalar usul yönünden iptal edilmektedir.

• Zamanaşımı: Aylıktan kesme ve kademe durdurma cezalarında, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde soruşturmaya başlanması gerekir; aksi halde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

• Aday Memurlar: Adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile memuriyetle ilişikleri kesilmektedir.

Korkmaz Hukuk Bürosu