Adli Sicil Sabıka Kaydı Nasıl Silinir?

1. Adli Sicil Sabıka Kaydı Nedir?

Adli Sicil Sabıka Kaydı Nasıl Silinir? Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin devlet tarafından tutulan resmi kaydıdır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca; hapis cezaları, adli para cezaları, seçenek yaptırımlar ve hak yoksunlukları bu sisteme işlenir. Bu kayıtlar, bireyin hukuk dünyasındaki geçmişini temsil eden resmi belgelerdir.

2. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Adli Sicil Kaydına İşlenir mi? 

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararları, CMK m.231/13 ve 5352 sayılı Kanun m.6/1 uyarınca genel adli sicil kaydında (sabıka kaydında) görünmez. Bu kararlar, bunlara mahsus özel bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlara sadece bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında mahkeme, hâkim veya Cumhuriyet Başsavcılığı erişebilir. Dolayısıyla e-devlet üzerinden alınan standart adli sicil belgesinde HAGB kararı yer almaz.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2006/346-2008/25 -19.02.2008 kararına göre; adli sicilde silinme koşulları oluşmuş bir mahkûmiyet, ister adli sicilden silinmiş olsun isterse silinmemiş bulunsun, yeni bir hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesine yasal engel oluşturmamaktadır. Nitekim Yargıtay 4. Ceza Dairesi-2020/1567-2020/10734 -07.10.2020 kararında da infazı tamamlanan ve silinme koşulu oluşan kayıtların HAGB'ye engel teşkil etmeyeceği açıkça vurgulanmıştır.

3. Adli Sicil Sabıka Kaydı Nasıl Silinir?

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesine göre adli sicildeki bilgiler; cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması veya genel af hallerinde silinerek arşiv kaydına alınır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi-2012/21892-2012/22435 -28.06.2012 kararında belirtildiği üzere, 01.06.2005 tarihinden sonra işlenen suçlara ilişkin kayıtlar bu şartların gerçekleşmesiyle Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşive aktarılır. Yargıtay 18. Ceza Dairesi-2016/645-2016/9354 -02.05.2016 kararı uyarınca da bu silme işlemi sonucunda "sabıka" kaydı temizlenmekte, ancak "arşiv" kaydı süreci başlamaktadır.

4. Adli Para Cezaları Adli Sicil Kaydından Nasıl Silinir? 

Adli para cezaları, hapis cezalarından farklı bir usule tabidir. 5352 sayılı Kanun m.9/3 uyarınca, adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi-2023/5863-2023/6991 -20.11.2023 kararında açıklandığı üzere, adli para cezasına ilişkin mahkûmiyet hükümleri infaz edilmekle arşive alınma koşulu oluşur ve arşive alınma tarihinden itibaren silinme süresi hesaplanır. Cezanın ödenmesiyle başlayan bu süreçte, infaz evrakının sisteme doğru işlenip işlenmediğinin takibi büyük önem taşır. Bu noktada, İzmir Ceza Avukatı desteğiyle yapılacak başvurularda, infazın tamamlandığına dair evrakların Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü sistemine eksiksiz yansıdığının kontrol edilmesi hak kayıplarını önleyecektir.

5. Adli Sicil Kaydının Silinmesi İçin Başvuruda Bulunmak Gerekir Mi? 

Adli Sicil Sabıka Kaydı Nasıl Silinir? Normal şartlarda adli sicil kaydının arşive alınması işlemi otomatik bir süreçtir. Ancak uygulamada infazı biten cezaların sabıkada görünmeye devam etmesi halinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne başvurulması gerekebilir. 11.04.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6290 sayılı Kanun ile mahkemelerin arşiv kaydı silme yetkisi kaldırılmıştır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi-2013/23155-2013/18381 -04.12.2013, Yargıtay 10. Ceza Dairesi-2015/4172-2016/1680 -30.05.2016 ve Yargıtay 12. Ceza Dairesi-2013/15924-2013/21594 -26.09.2013 kararlarında istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere; şartları oluştuğunda adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi işlemi münhasıran Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından yapılmalıdır. Bir dilekçe ile yapılacak olan bu başvuru, kişi tarafından bizzat yapılabileceği gibi kişinin vekalet verdiği avukatı aracılığı ile de yapılabilir. Bu başvuru esnasında yukarıda sayılan şartların yerine getirildiğine ilişkin ispat niteliği taşıyacak belgeler de mutlaka dilekçenin ekine eklenmelidir. Mahkemelerin bu hususta silme kararı vermesi yasaya aykırıdır.

6. Yabancı Mahkeme Kararları Adli Sicilden Nasıl Silinir? 

Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerce verilmiş hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûmiyet hükümleri, 5352 sayılı Kanun m.9/3 uyarınca, kesinleştiği tarihten itibaren mahkûmiyet kararında belirtilen sürenin geçmesiyle Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce adli sicil kayıtlarından çıkartılarak arşiv kaydına alınır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2016/1061-2020/177 -12.03.2020 ve Yargıtay 4. Ceza Dairesi-2022/9605-2022/21865 -07.11.2022 kararlarında bu kural teyit edilmiştir.

Yargıtay 1. Ceza Dairesi-2018/5614-2020/838 -02.03.2020 kararına göre; yabancı mahkeme kararlarının arşive alınmasından sonra, bu kayıtlara bağlı hak yoksunluklarının giderilmesi (memnu hakların iadesi) için 5352 sayılı Kanun'un 13/A maddesi uyarınca ilgilinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeden karar alınması zorunludur.

7. Adli Sicil Arşiv Kaydı Nasıl Silinir? 

Arşiv kayıtlarının silinmesi 5352 sayılı Kanun m.12’de düzenlenmiş olup, suçun niteliğine göre farklı sürelere tabidir:

• Genel Kural: Diğer mahkûmiyetler bakımından kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle tamamen silinir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi-2013/2983-2013/5266 -26.09.2013 kararında 1 yıldan az süreli hapis cezalarında arşivden silinme süresinin 5 yıl olduğu belirtilmiştir.

  
  

• İstisnai Kural (Anayasa m.76 ve Özel Kanunlar): Anayasa'nın 76. maddesinde sayılan (sahtecilik, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) veya özel kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan suçlar bakımından özel süreler öngörülmüştür. Yargıtay 11. Ceza Dairesi-2007/4289-2007/3489 -17.05.2007, Yargıtay 14. Ceza Dairesi-2012/14513-2012/13336 -19.12.2012 ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu-2010/46-2010/93 -27.04.2010 kararlarında açıkça ifade edildiği üzere; bu suçlara ilişkin kayıtlar, yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kararı alınması koşuluyla 15 yıl, bu karar alınmaksızın ise 30 yıl geçmesiyle silinebilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi-2022/7151-2023/9295 -04.12.2023 ve Yargıtay 17. Ceza Dairesi-2017/2996-2017/9482 -17.07.2017 kararları da bu süreler dolmadan arşiv kaydının silinmesinin yasal olarak mümkün olmadığını hüküm altına almıştır.

  
  

• Özel Durumlar: Yargıtay 19. Ceza Dairesi-2020/6818-2021/7165 -23.06.2021 kararında belirtildiği üzere, ilgilinin ölümü, kaydın girildiği tarihten itibaren 80 yılın geçmesi veya fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hallerinde arşiv kayıtları derhal ve tamamen silinir.

ÖNEMLİ YARGI KARARLARI

1. Yargıtay 11. CD, 2013/23155: Arşiv kayıtlarının silinmesi konusunda mahkemeler değil, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü yetkilidir.

   
   

2. Yargıtay 8. CD, 2012/21892: 01.06.2005 sonrası işlenen suçlarda adli para cezaları doğrudan arşive kaydedilir.

   
   

3. Yargıtay 11. CD, 2007/4289: Sahtecilik suçu Anayasa m.76 kapsamında olduğundan, 5352 m.12 şartları oluşmadan arşivden silinemez.

   
   

4. Yargıtay 10. CD, 2015/4172: 6290 sayılı Kanun değişikliği ile arşiv silme yetkisi Genel Müdürlüğe geçmiştir; mahkemenin silme kararı vermesi yasaya aykırıdır.

   
   

5. Yargıtay 14. CD, 2012/14513: Anayasa m.76'daki suçlar (örneğin cinsel suçlar veya yüz kızartıcı suçlar) özel silinme sürelerine tabidir.

   
   

6. Yargıtay 4. CD, 2020/1567: İnfazı tamamlanan eski mahkûmiyetler silinme koşulu oluştuğu için HAGB'ye engel teşkil etmez.

   
   

7. Yargıtay 14. CD, 2012/2: 1 yıl 3 aylık hapis cezası, Anayasa m.76 kapsamında değerlendirildiğinde arşivden silinmesi için özel süreler beklenmelidir.

   
   

8. Yargıtay 14. CD, 2012/4400: 16 aylık hapis cezası kaydının, süreler dolmadan mahkemece arşivden silinmesi hukuka aykırıdır.

   
   

9. Yargıtay 11. CD, 2015/26147: Devlet Memurları Kanunu m.48 kapsamındaki suçlarda arşivden silinme için 15/30 yıllık süreler geçerlidir.

   
   

10. Yargıtay 15. CD, 2012/6251: Karşılıksız çek suçlarında arşiv kaydının silinmesi için özel kanunlardaki hak yoksunlukları dikkate alınmalıdır.

    
    

11. Yargıtay 12. CD, 2013/21594: 11.04.2012 tarihinden sonra mahkemelerin arşiv silme yetkisi sona ermiştir.

    
    

12. Yargıtay 1. CD, 2013/5266: 1 yıldan az süreli hapis cezalarında arşivden silinme süresi 5 yıldır.

    
    

13. Yargıtay CGK, 2010/93: Hırsızlık suçu Anayasa m.76 kapsamında olduğundan adli sicil arşivinden silinmesi yasal olanak dışındadır (özel süreler hariç).

    
    

14. Yargıtay CGK, 2022/446: İnfaz edilen ve silinme şartı oluşan kayıtlar, sabıka kaydında görünse bile hukuken silinmiş sayılır.

    
    

15. Yargıtay 1. CD, 2023/6991: Adli para cezalarında 5 yıllık süre geçtikten sonra arşiv kaydının silinmesi zorunludur.